Voice of Türkiye

Explainer with opinion

Türkiye or Turkey? A name, a bird and a mistake worth undoing

By Voice of Türkiye ·

English · Türkçe

Fact

The United Nations changed the country's name in its records from "Turkey" to "Türkiye" in June 2022, after a letter from Ankara, and the change took effect the moment the letter was received. The move had started the previous December, when a presidential memorandum asked the public to use "Türkiye" in every language and told exporters to print "Made in Türkiye."

The old English name is much older than that. "Turkey" appears in English in the late fourteenth century as "Turkie," meaning the land of the Turks. About a century and a half later the same word was attached to a bird. Guinea fowl reached Europe through the Ottoman Empire, so Europeans called them turkey-cocks and turkey-hens. When a similar-looking fowl arrived from the Americas, it got the name too. Neither bird is native to Turkey.

Other languages made their own guesses. The French dinde (literally "chicken from India") and the Turkish hindi ("Indian") both point to India, a guess that came from the then-common belief that the New World was eastern Asia. Both are geographic mistakes that stuck.

The word then took on a life of its own. English dictionaries list "turkey" as slang for a stupid, incompetent or unappealing person, and for a play or production that flops. Etymologists date the "failure" sense to show-business slang of the 1920s and link it to the bird's reputation for stupidity, not to the country.

Opinion

None of this was ever an insult aimed at a country. It was a chain of accidents: a trade route, a misidentified bird, a slang word that rode along. That is exactly why it can be undone. A name the country does not use for itself, tangled up with a bird named by mistake and with a word for failure, is hard to defend as tradition. Reports at the time described Ankara's campaign as part of an effort to separate the country's name from the bird. We cannot see motives from here. We can judge the result on its merits: "Türkiye" is what the country calls itself.

Correcting a mistake does not erase history. The old name stays in books and in the dictionary. What should change is the habit of repeating a confusion once we know how it began. People still say "Turkey" out of habit, not malice, and that is forgivable. Keeping the old name after learning this is a choice, and we would rather not make it.

This site writes "Türkiye." Where it writes "Turkey," it means the old spelling or the bird.

Sources

Türkiye mi, Turkey mi? Bir isim, bir kuş ve düzeltilmeye değer bir hata

Voice of Türkiye ·

Olgu

Birleşmiş Milletler, Ankara'dan gelen bir mektubun ardından Haziran 2022'de kayıtlarındaki ülke adını "Turkey"den "Türkiye"ye değiştirdi. Değişiklik, mektubun alındığı andan itibaren yürürlüğe girdi. Süreç bir önceki aralık ayında başlamıştı: Bir Cumhurbaşkanlığı genelgesi kamuoyundan her dilde "Türkiye" adının kullanılmasını, ihracatçılardan da ürünlere "Made in Türkiye" yazılmasını istemişti.

İngilizcedeki eski ad bundan çok daha eskidir. "Turkey" kelimesi İngilizcede 14. yüzyılın sonlarında "Turkie" biçiminde, "Türklerin ülkesi" anlamında görülür. Yaklaşık bir buçuk yüzyıl sonra aynı kelime bir kuşa yakıştırıldı. Beç tavukları Avrupa'ya Osmanlı İmparatorluğu üzerinden ulaştığı için Avrupalılar onlara "turkey-cock" ve "turkey-hen" dedi. Amerika'dan benzer görünüşlü bir kuş gelince ad ona da geçti. Bu kuşların hiçbiri Türkiye'ye özgü değildir.

Başka diller kendi tahminlerini yürüttü. Fransızca dinde (kelimesi kelimesine "Hindistan'dan gelen tavuk") ve Türkçe hindi ("Hint'e ait") Hindistan'ı işaret eder. Bu tahmin, Yeni Dünya'nın Doğu Asya olduğuna dair o dönem yaygın olan inançtan doğmuştu. İkisi de kalıcılaşmış coğrafi yanlışlardır.

Kelime daha sonra kendi yolunu çizdi. İngilizce sözlükler "turkey" kelimesini aptal, beceriksiz ya da itici kişi ve başarısız olan oyun ya da yapım için argo olarak kaydeder. Etimologlar "başarısızlık" anlamını 1920'lerin gösteri dünyası argosuna tarihlendirir ve bu anlamı ülkeye değil, kuşun aptallıkla anılan ününe bağlar.

Yorum

Bunların hiçbiri bir ülkeye yöneltilmiş bir hakaret değildi. Bir kazalar zinciriydi: bir ticaret yolu, yanlış tanımlanmış bir kuş ve ardından gelen bir argo kelime. Tam da bu yüzden düzeltilebilir. Ülkenin kendisi için kullanmadığı, yanlışlıkla adlandırılmış bir kuşla ve başarısızlık anlamına gelen bir kelimeyle karışmış bir adı gelenek diye savunmak zordur. O dönemki haberler Ankara'nın kampanyasını, ülkenin adını kuştan ayırma çabasının parçası olarak aktarmıştı. Niyetleri buradan göremeyiz. Sonucu ise kendi değeriyle tartabiliriz: "Türkiye", ülkenin kendine verdiği addır.

Bir hatayı düzeltmek tarihi silmez. Eski ad kitaplarda ve sözlükte kalır. Değişmesi gereken, nasıl başladığını öğrendikten sonra bir karışıklığı tekrarlama alışkanlığıdır. İnsanlar hâlâ kötü niyetten değil alışkanlıktan "Turkey" diyor ve bu anlaşılabilir. Bunu öğrendikten sonra eski adı sürdürmek ise bir tercihtir; biz bu tercihi yapmıyoruz.

Bu site "Türkiye" yazar. "Turkey" yazdığı yerde eski yazımı ya da kuşu kasteder.

Kaynaklar için İngilizce metnin sonundaki listeye bakınız.

Independent citizen voice — not affiliated with TRT or any public institution.